Uprawianie turystyki i rekreacji kajakowej nie jest zawieszone w próżni prawnej - regulowane jest przez szereg ustaw i rozporządzeń. Powinien je znać każdy kajakarz, a w szczególności aktywnie działający instruktor niezależnie od tego czy prowadzi grupę spływową, szkoli lub organizuje imprezę kajakową.
Poniżej zamieszczamy wykaz aktów prawnych, do których warto zajrzeć przed wyruszeniem na szlak.

Szkolenia prowadzone przez Zespół posiadają akredytację Komisji Turystyki i Rekreacji Polskiego Związku Kajakowego. Oznacza to, że zarówno organizacja szkoleń jak i programy oraz wymagania egzaminacyjne są zgodne z obowiązujacymi w pionie turystycznym PZKaj regulaminami, instrukcjami i programami szkolenia, a w szczególności:

AKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z UPRAWIANIEM TURYSTYKI I REKREACJI KAJAKOWEJ. Stan prawny na dzień 15.07.2014 r.

Wyboru dokonała i komentarzem opatrzyła Natalia Chamerska.


Ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne


W ustawie (Art. 34) zostało stwierdzone, że: "...każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych wód publicznych, morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki Gdańskiej i z wód morza terytorialnego..." , chyba że przepisy mówią inaczej (ustawa ta nie dotyczy ograniczeń związanych np. z całkowitym lub częściowym zakazem wstępu do rezerwatów przyrody i związanym z tym zakazem spływu kajakowego). Ponadto ustawa reguluje m.in. prawo własności wód (w tym terenów przybrzeżnych), dookreśla warunki korzystania z tych terenów oraz z urządzeń wodnych (np. śluzy, pochylnie, pomosty, przystanie), przedstawia zasady określania linii brzegowych i ochrony wód.


Ustawa z 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej


Ustawa odnosi się do kwestii związanych z uprawianiem żeglugi na wodach śródlądowych, przedstawia klasyfikację dróg wodnych, warunki poruszania się po szlakach wodnych, a także zasady bezpiecznej żeglugi.


Zarządzenie porządkowe Nr 14 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z 17 lipca 2013 r. w sprawie warunków uprawiania żeglugi na wodach morskich w celach rekreacyjno-sportowych.


Rozporządzenie ważne w zakresie kajakarstwa morskiego. Określone są w nim zasady dotyczące m.in., kiedy dozwolone jest uprawianie żeglugi na wodach portowych i torach wodnych czy też gdzie należy wodować i wpływać jednostkami pływającymi. Zakazuje się w nim prowadzenia jednostek pływających będąc pod wpływem alkoholu lub środków odurzających oraz pływania niesprawną i nie wyposażoną odpowiednio jednostką. Ponadto zarządzenie zobowiązuje osoby uprawiające żeglugę do rozpoczęcia żeglugi na własną odpowiedzialność po uprzednim zapoznaniu się z aktualnymi warunkami pogodowymi.


Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych


Ustawa odnosi się przede wszystkim do ratownictwa wodnego (podmioty uprawnione, nadzór). Ustanawia ona również zakaz prowadzenia w ruchu wodnym statku lub innego obiektu pływającego osobie w stanie po spożyciu alkoholu lub środków odurzających (Art. 7).


Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach


W ustawie umieszczone zostały warunki korzystania z terenów leśnych. Podaje ona, jakie typy lasów obejmowane są ochroną oraz jakie zasady obowiązują przy udostępnianiu lub zakazywaniu wstępu do lasów. Istotne są regulacje prawne dotyczące biwakowania w terenach zalesionych m.in. zakaz śmiecenia, biwakowania poza terenem wyznaczonym przez właściciela lasu lub nadleśniczego, hałasowania (za wyjątkiem konieczności wszczęcia alarmu), płoszenia zwierząt czy też używania otwartego ognia w odległości mniejszej niż 100 m od lasu. Nie przestrzeganie tych zasad może zakończyć się nałożeniem mandatu.


Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody


W ustawie omówione zostały m.in. formy ochrony przyrody (rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, pomniki przyrody, itp.) wraz z warunkami ich udostępniania i korzystania. Ustawa reguluje również zasady ochrony gatunkowej przyrody żywej i nieożywionej, zakazy dotyczące chwytania zwierząt i niszczenia zieleni pod ochroną gatunkową oraz przedstawia cele i podstawy planów ochrony.


Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki


Rozporządzenie określa formy i cele organizowania krajoznawstwa i turystyki dla dzieci i młodzieży, finansowania takiej działalności oraz przedstawia jakie obowiązki nałożone są na opiekuna i kierownika wycieczki. Na mocy tego rozporządzenia zgodę na organizację wycieczki lub imprezy musi wyrazić dyrektor szkoły i ma on za zadanie wyznaczyć kierownika spośród pracowników pedagogicznych lub spośród osób pełnoletnich z uprawnieniami kierownika wycieczek, instruktora harcerskiego czy też przewodnika turystycznego. Dodatkowo udział w wycieczce osób niepełnoletnich odbywa się po uzyskaniu zgody rodziców lub opiekunów.


Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach


W zakresie kajakarstwa w rozporządzeniu stwierdza się, że kajaki i łodzie, z których korzystają uczestnicy wycieczek należy wyposażyć w sprzęt ratunkowy, natomiast ze sprzętu pływającego powinny korzystać tylko osoby przeszkolone w zakresie jego obsługi i posługiwania się wyposażeniem ratunkowym. Ponadto rozporządzenie określa, w jakich warunkach można korzystać z kajaków i łodzi, a także przedstawia zasady postępowania powypadkowego.


Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (wraz z późniejszą zmianą z 9 grudnia 2009 r.)


Rozporządzenie reguluje m.in. warunki bezpieczeństwa oraz wymagania, jakie należy spełnić, aby zorganizować wypoczynek dla dzieci i młodzieży. Określa ponadto obowiązki kierownika placówki wypoczynkowej oraz kto i na jakich warunkach może zostać wychowawcą w takiej placówce.


Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych


Ustawa przedstawia uregulowania prawne dotyczące świadczenia profesjonalnych usług turystycznych (nie odnosi się ona do turystyki uprawianej amatorsko).


Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie


Ustawa określa zasady uprawiania i organizowania sportu m.in. w klubach, związkach czy placówkach oświatowych, przydzielania stypendiów sportowych czy też bezpieczeństwa w sporcie. Istotnym jest przepis, na którego podstawie można stwierdzić, że kwalifikacje Instruktora Rekreacji Ruchowej w specjalności kajakarstwo, uzyskane przed wejściem ustawy w życie, są ważne, ale na dzień dzisiejszy nie wymagane.


1. Pełna treść ustaw i rozporządzeń:
http://isap.sejm.gov.pl


2. Zarządzenie porządkowe Nr 2 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni:
http://www.umgdy.gov.pl/?p=1166


powrót na górę

logo PZKaj Regulamin Instruktora Turystyki i Rekreacji PZKaj

(otwórz plik w formacie.pdf)


Rozdział I Postanowienia ogólne

§ 1

1. Instruktorzy Turystyki i Rekreacji Polskiego Związku Kajakowego (ITiR PZKaj) tworzą kadrę programową Związku, powołaną w celu organizowania i prowadzenia działań w zakresie:


2. Poziom wymaganych umiejętności kajakowych ITiR PZKaj określa niniejszy regulamin oraz Instrukcja Szkolenia ITiR PZKaj


3. Nadzór nad szkoleniem i działalnością Instruktorów sprawuje Komisja Turystyki i Rekreacji PZKaj, zwana dalej „KTiR”


§ 2

1. Ustanawia się następujące stopnie instruktorskie:


2. Uzyskiwanie w/w stopni odbywa się w kolejności, jedynie uprawnienia Instruktora stopnia III można uzyskać z pominięciem stopnia Asystenta.


3. Stopnie Asystenta i Instruktora stopnia III nie posiadają specjalizacji instruktorskich oraz są wspólne dla wszystkich form kajakarstwa rekreacyjnego.


4. Stopień drugi ITiR PZKaj przyznawany jest w jednej z następujących specjalności:


5. Każdy instruktor stopnia II posiadający określoną specjalność może uzyskać kolejną, przy czym zasady przyznawania kolejnej specjalności pozostają takie same jak przy uzyskiwaniu pierwszej.


6. Stopień pierwszy ITiR PZKaj obejmuje co najmniej dwie specjalizacje poziomu drugiego.


7. Stopień Związkowy ITiR PZKaj przyznawany jest instruktorom stopnia pierwszego, którzy poprzez swoją wieloletnią działalność przyczyniają się do rozwoju turystyki i rekreacji kajakowej.



Rozdział II Tryb i warunki uzyskiwania stopni instruktorskich


§ 3

Tytuł Asystenta Instruktora Turystyki i Rekreacji PZKaj może uzyskać osoba, która:


§ 4

Tytuł ITiR PZKaj stopnia III może uzyskać osoba, która :


§ 5

Tytuł ITiR PZKaj stopnia II uzyskać może osoba, która:


§ 6

Tytuł ITiRPZKaj stopnia I może uzyskać osoba, która :


§ 7

Tytuł ITiR PZKaj stopnia Związkowego może uzyskać osoba, która:


§ 8

1. Tytuł ITiR PZKaj do stopnia I włącznie nadaje KTiR.


2. Tytuł ITiR PZKaj stopnia Związkowego nadaje Zarząd PZKaj na wniosek KTiR.


Rozdział III Umiejętności instruktorskie


§ 9

Stopień Asystenta Instruktora nie uprawnia do samodzielnej pracy w zakresie turystyki i rekreacji kajakowej jednak wiąże się z umiejętnościami pozwalającymi na działanie w tej dziedzinie pod bezpośrednim nadzorem instruktora PZKaj, a w szczególności:

a) w zakresie organizacji imprez kajakowych:

b) w zakresie prowadzenia spływów:

c) w zakresie szkolenia:


§ 10

1. Instruktor PZKaj stopnia III jest stopniem wspólnym dla wszystkich rodzajów kajakarstwa, bez specjalizacji w określonej dziedzinie.


2. Instruktorem PZKaj stopnia III może zostać osoba, która posiada następujące umiejętności:

a) W zakresie organizacji imprez kajakowych:

b) W zakresie prowadzenia spływów potrafi zorganizować i poprowadzić na wodzie środowiskowe spływy kajakowe, a także grupy komercyjne (do 10 osad).

c) W zakresie szkolenia potrafi:


§ 11

1. Instruktor PZKaj stopnia II jest stopniem związanym z określoną specjalizacją, z której wynika wymagany zakres umiejętności.


2. Instruktor PZKaj stopnia II o specjalności „Organizacja imprez kajakowych” winien charakteryzować się:


3. Instruktor PZKaj stopnia II o specjalności „Prowadzenie spływów” winien charakteryzować się:


4. Instruktor PZKaj stopnia II o specjalności „Szkolenie kajakowe” winien charakteryzować się:


§ 12

Instruktor PZKaj stopnia I winien posiadać umiejętności co najmniej dwu specjalizacji stopnia drugiego.


§ 13

Instruktor PZKaj stopnia Związkowego winien posiadać umiejętności wszystkich specjalizacji z poziomu drugiego, a ponadto wykazać się wieloletnią pracą jako instruktor I stopnia również na forum ogólnopolskim.



Rozdział IV Uprawnienia i obowiązki Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj


§ 14

Każdy Instruktor Turystyki i Rekreacji PZKaj ma prawo:


§ 15

Niezależnie od ogólnych uprawnień zawartych w § 16, każdy instruktor, w zależności od posiadanego stopnia i specjalizacji, ma uprawnienia pozwalające mu na:


1. W zakresie prowadzenia spływów:


2. W zakresie organizacji imprez:


3. W zakresie szkolenia:


§ 16

Instruktor Turystyki i Rekreacji PZKaj ma obowiązek:


§ 17

W stosunku do instruktorów, którzy: rażąco naruszają zasady współżycia społecznego, naruszają obowiązujące przepisy, w szczególności dotyczące zasad bezpieczeństwa na wodzie, znajdują zastosowanie postanowienia Regulaminu Dyscyplinarnego PZKaj.



Rozdział VI Postanowienia końcowe


§ 18

Tytuł Instruktora Turystyki i Rekreacji PZKaj nie może być nadany w drodze wyróżnienia i nie może nosić znamion odznaczenia honorowego.


§ 19

Centralną Kartotekę ITiR PZKaj prowadzi KTiR.


§ 20

Regulamin wchodzi w życie z dniem przyjęcia go przez Zarząd PZKaj. Okres przejściowy, w którym Komisja może odstąpić od niektórych wymagań regulaminu, nie zawartych w dotychczas obowiązującym regulaminie instruktora, trwa przez dwa lata od daty zatwierdzenia przez Zarząd PZKaj.

Warszawa, 10.10.2012


powrót na górę

logo PZKaj Instrukcja Szkolenia Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj

(otwórz plik w formacie.pdf)


Rozdział I. Postanowienia ogólne


§ 1

System szkolenia Instruktorów Turystyki i Rekreacji Polskiego Związku Kajakowego (IT PZKaj) obejmuje podstawowe szkolenie kajakowe, prowadzone w jednostkach organizacyjnych Związku, oraz szkolenie IT PZKaj nadzorowane przez Komisję Turystyki i Rekreacji PZKaj (KTiR).


§ 2

1. Szkolenia IT PZKaj organizowane są w miarę zapotrzebowania na fachową kadrę instruktorską w określonym regionie lub środowisku.


2. Bezpośredni nadzór nad szkoleniem stanowi zespół ds. szkolenia wyłoniony w ramach KTiR.


§ 3

1. Program szkolenia podstawowego wynika z lokalnych potrzeb środowiska oraz z wymogów zawartych w Opisie Umiejętności Kajakowych Polskiego Systemu Kwalifikacji Kajakowych (PSKK).


2. Organizator szkolenia podstawowego winien zadbać o wydanie absolwentom certyfikatów potwierdzających poziom uzyskanych umiejętności kajakowych.


3. Przy wydawaniu certyfikatów obowiązują ogólne zasady przyjęte w PSKK.


§ 4

W przypadku szkoleń o podobnym charakterze, o których mowa w §2, realizowanych przez organizacje posiadające porozumienia o współpracy z Polskim Związkiem Kajakowym, KTiR może nadać ich uczestnikom odpowiednie uprawnienia i autoryzować szkolenie.



Rozdział II. Organizacja szkolenia


§ 5

1. Szkolenie kadry instruktorskiej jest procesem wieloetapowym. Etap szkolenia, nadający pierwsze uprawnienia, to szkolenie zasadnicze. Kolejne etapy, których celem jest podniesienie umiejętności, to szkolenia doskonalące.


2. Organizatorem szkolenia zasadniczego może być każda osoby fizyczna lub prawna, która otrzyma zgodę KTiR.


3. Szkolenia doskonalące organizuje zespół ds. szkolenia KTiR.


§ 6

Dopuszczalne są następujące formy szkolenia:


1. Tryb stacjonarny.

Zajęcia teoretyczne oraz praktyczne prowadzone podczas jednorazowego zgrupowania szkoleniowego poprzedzonego indywidualnymi konsultacjami (Internet) z uczestnikami szkolenia. Czas zgrupowania – 8 dni. Jest to najprostszy organizacyjnie oraz najszybszy sposób przeprowadzenia szkolenia instruktorów.

1.1 Szczególnym szkoleniowym zgrupowaniem kajakowym może być spływ kajakowy, o ile jego program w całości wynika z Kalendarzowego Planu Szkolenia

1.2 Możliwym jest wydzielenie części zajęć teoretycznych w odrębnej sesji, o ile uwarunkowane jest to jakością szkolenia.


2. Tryb niestacjonarny.

Szkolenie prowadzone jest w kilku sesjach zajęciowych, przy czym mają one charakter encyklopedyczny i powinny każdorazowo kończyć się wydaniem zadań do samodzielnego wykonania przez uczestników szkolenia. Dotyczy to również zajęć praktycznych na wodzie, które muszą w tym systemie szkolenia, każdorazowo kończyć się zaliczeniem.


3.Tryb mieszany.

W tym wariancie szkolenia zajęcia teoretyczne zaliczane są poprzez Internet w formie indywidualnej pracy z uczestnikami szkolenia. Uczestnicy szkolenia otrzymują zestawy zagadnień do samodzielnego opracowania oraz wskazania materiałów, na bazie których można przygotować się do indywidualnych testów egzaminacyjnych, z poszczególnych grup tematycznych. Natomiast wszystkie zajęcia praktyczne oraz te teoretyczne, dla których brak ogólnodostępnych materiałów, realizowane są podczas zgrupowania szkoleniowego. Czas zgrupowania - 5 dni. Termin zgrupowania szkoleniowego uzgadniany może być z uczestnikami szkolenia, musi on jednak być dopiero po zaliczeniu części teoretycznej.


§ 7

Każde szkolenie winno kończyć się egzaminem, przy czym:

1. W zależności od formy szkolenia, egzamin może być prowadzony wieloetapowo. W każdym przypadku musi jednak umożliwić kompleksową ocenę efektów szkolenia.

2. Egzaminy teoretyczne i praktyczne są prowadzone przez komisję egzaminacyjną, której skład podlega uzgodnieniu z KTiR.

3. Egzamin teoretyczny przeprowadzany jest w oparciu o test egzaminacyjny lub/oraz o pytania opisowe.

4. Egzamin „ustny” może mieć jedynie charakter uzupełniający i przeprowadza się go jedynie w sytuacji, gdy wystąpią wątpliwości co do interpretacji zapisu użytego przez zdającego egzamin.

5. Egzamin praktyczny obejmuje sprawdzenie stopnia i prawidłowości przyswojenia umiejętności objętych programem szkolenia.

6. Niezależnie od organizatora szkolenia, wszystkie egzaminy mają charakter ogólnokrajowy co oznacza, że do egzaminu mogą być również dopuszczeni uczestnicy na zasadach eksternistycznych.

7. Egzamin dla eksternistów jest prowadzany na zasadach obowiązujących pozostałych uczestników szkolenia. Dotyczy to zarówno zakresu, terminów i formy egzaminu.


§ 8

Organizator kursu przed rozpoczęciem naboru uczestników:

1. Odpowiednio do przyjętej formy szkolenia, na bazie obowiązującego programu, opracowuje Plan Kalendarzowy Szkolenia określając szczegółowo tematykę, wykładowców, terminy (w tym termin egzaminu), miejsca prowadzenia zajęć, a w przypadku kursu zaocznego również wykaz zadań indywidualnych wydawanych uczestnikom.

2. Ustala osobę proponowaną na kierownika kursu.

3. Występuje do KTiR o zatwierdzenie kandydatury Kierownika Kursu oraz Planu Kalendarzowego Szkolenia.


§ 9

1. Kierownikiem kursu może być Instruktor PZKaj stopnia co najmniej II o specjalności „Szkolenie”, który uzyska akceptację KTiR.


2. W okresie przejściowym KTiR może odstąpić od wymogu posiadania przez Kierownika Kursu wymaganej specjalności.


§ 10

Kierownik kursu podczas zajęć reprezentuje organizatora szkolenia. W ramach swoich zadań:

1. Organizuje zajęcia zgodnie z zatwierdzonym Planem Kalendarzowym.

2. Prowadzi dziennik szkolenia.

3. Przygotowuje materiały i pomoce szkoleniowe.

4. Zapewnia warunki, materiały oraz sprzęt do przeprowadzenia egzaminów końcowych.

5. Gromadzi dokumenty zaświadczające o wymaganych kwalifikacjach uczestników szkolenia.

6. Wydaje absolwentom kursu tymczasowe zaświadczenia o jego pozytywnym ukończeniu.

7. Dostarcza do KTiR, najpóźniej w 6 tygodni po zakończeniu szkolenia, dziennik szkolenia oraz ankiety uczestników szkolenia (Załącznik nr 1), z załączonymi dokumentami zaświadczającymi o wymaganych kwalifikacjach.


§ 11

Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej w procesie szkolenia reprezentuje KTiR. W ramach swoich zadań:

1. Przeprowadza egzaminy końcowe (teoretyczne i praktyczne), przy czym może do przeprowadzenia tych egzaminów, powołać egzaminatorów wchodzących w skład komisji egzaminacyjnej.

2. Przygotowuje i dostarcza do KTiR, najpóźniej w okresie 4 tygodni po przeprowadzeniu egzaminu, odpowiednią dokumentację z przebiegu egzaminów.


§ 12

Zespół ds. szkolenia KTiR po sprawdzeniu strony formalnej, ze szczególnym uwzględnieniem zgodności Planu Kalendarzowego z obowiązującym programem szkolenia oraz kwalifikacji kierownika szkolenia, rejestruje kurs. A ponadto:

1. Zatwierdza Plan Kalendarzowy Szkolenia.

2. Zatwierdza Kierownika Szkolenia.

3. Powołuje Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej.

4. Po otrzymaniu protokółów egzaminacyjnych i ankiet osobowych uczestników szkolenia weryfikuje otrzymane materiały sprawdzając ich zgodności z wymogami formalnymi.

5. Wystawia, ewidencjonuje, a następnie przesyła Kierownikowi Szkolenia dokumenty potwierdzające uprawnienia absolwentów.



Rozdział III. Szkolenie Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj


§ 13

Uczestnicy szkolenia zasadniczego oraz doskonalącego rekrutują się spośród osób spełniających warunki określone w „Regulaminie Instruktora Turystyki i Rekreacji PZKaj”.


§ 14

Podstawowymi dokumentami, na podstawie których opracowuje się plany kalendarzowe, są programy szkolenia.


§ 15

W procesie szkolenia Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj obowiązują następujące programy:

1. Program szkolenia Asystentów Instruktora PZKaj

2. Program szkolenia zasadniczego Instruktorów stopnia III.

3. Program szkolenia uzupełniającego na st III, dla Instruktorów Rekreacji Ruchowej o specjalności Kajakarstwo.

4. Program szkolenia doskonalącego Instruktorów stopnia II w specjalności „Prowadzenie spływów”

5. Program szkolenia doskonalącego Instruktorów stopnia II w specjalności „Szkolenia kajakowe”

6. Program szkolenia doskonalącego Instruktorów stopnia II w specjalności „Organizacja imprez kajakowych”


Uzupełnieniem programów jest Tabela umiejętności kajakowych.


§ 16

1. O zaliczeniu danego etapu szkolenia decyduje wynik egzaminu.


2. W stosunku do szkoleń zasadniczych ostateczną instancją decydującą o zaliczeniu jest Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej.


3. Podczas szkoleń doskonalących dopuszcza się egzamin w formie wykonania przez kursanta pracy pisemnej (opinii, instruktażu, konspektu, planu…itp.) lub wykonania określonego praktycznego zadania np. przeprowadzenie zajęć szkoleniowych, zorganizowanie spływu kajakowego, poprowadzenia grupy spływowej …itp. Zakres zadania do wykonania określa Kierownik Szkolenia. W takim przypadku nie powołuje się Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, a ostateczną instancją decydującą o zaliczeniu szkolenia jest oceniający wykonywane zadanie.


§ 17

1. Negatywny wynik egzaminu oznacza konieczność zdawania egzaminu poprawkowego, a w przypadku prac pisemnych wykonanie pracy na inny temat.


2. Negatywny wynik egzaminu poprawkowego oznacza konieczność powtórzenia szkolenia.



Rozdział IV. Postanowienia końcowe


§ 18

Koszt wykonania dokumentów potwierdzających uzyskane uprawnienia pokrywa absolwent szkolenia.


§ 19

Okres przejściowy, o którym mowa w niniejszej instrukcji, obowiązuje przez trzy lata od zatwierdzenia przez Zarząd PZKaj.


§ 20

Interpretacja postanowień niniejszej Instrukcji oraz nadzór nad ich przestrzeganiem należą do KTiR.


Warszawa 01.02.2013


powrót na górę

logo PZKaj Program Szkolenia Zasadniczego Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj stopnia III

(otwórz plik w formacie.pdf)


Wykłady 56 godz.

Ćwiczenia 75 godz.

Łączna liczba 131 godzin.

Tematyka zajęć

1. Historia turystyki, krajoznawstwa i kajakarstwa. (5 godz. wykład)


1.01 Początki społecznej turystyki i jej rozwój.


1.02 Turystyka w okresie międzywojennym:


1.03 Turystyka po roku 1945:


1.04 Historia kajaka:


1.05 Historia turystyki kajakowej w Polsce i na świecie.


2. Organizacja turystyki kajakowej w Polsce i na świecie. (1 godz. wykład)


2.01 Organizacje i stowarzyszenia polskie oraz międzynarodowe zajmujące się turystyką i rekreacją kajakową.


3. Statuty i regulaminy PZK , ICF , PTTK. (3 godz. wykład, 2 godz. ćwiczenia)


3.01 Statut PZK, statut PTTK, statuty oddziałów i klubów.


3.02 Regulamin Przodownika Turystyki kajakowej PTTK.


3.03 Regulamin instruktora turystyki PZK.


3.04 Regulaminy turystycznych odznak kajakowych PTTK:


3.05 Regulamin Odznaki Turystycznej PZK i Międzynarodowej Odznaki Turystycznej ICF.


3.06 Podstawowe zasady prowadzenia zapisów we wspólnej książeczce TOK PTTK i PZK.


3.07 Podstawowe zasady weryfikacji odznak turystycznych PTTK, PZK i ICF.


3.08 Regulamin Komisji Turystyki Kajakowej ZG PTTK i Komisji Turystyki PZK.


3.09 Regulamin Kajakowych Spływów Turystycznych PZK.


3.10 Regulamin Organizacji Konkurencji Kajakowych i Zasad Punktacji PZK.


3.11 Regulamin Sędziów Kajakowych PZK.


4. Podstawy prawne organizacji turystycznych i rekreacyjnych imprez kajakowych. (5 godz wykład)


4.01 Ustawa „Prawo o Stowarzyszeniach”


4.02 Ustawa „O Usługach Turystycznych”


4.03 Ustawa „Kodeks Postępowania Cywilnego”


4.04 Zarządzenia MEN i inne przepisy dotyczące uprawiania turystyki i rekreacji kajakowej przez dzieci i młodzież


4.05 Zarządzenia dotyczące zasad bezpieczeństwa w czasie organizacji i uprawiania turystyki oraz rekreacji ze szczególnym uwzględnieniem turystyki i rekreacji kajakowej


4.06 Ustawy i zarządzenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej osób prawnych i fizycznych


4.07 Prawo wodne. Przepisy żeglugowe. Przepisy związane z pływaniem przez tereny chronione.


4.08 Przepisy przeciwpożarowe oraz dotyczące biwakowania.


4.09 Przepisy dotyczące przewozu ludzi i sprzętu.


4.10 Przepisy dotyczące bezpieczeństwa na wodzie.


5. Terenoznawstwo. (2 godz. wykład, 4 godz. ćwiczenia)


5.01 Ogólne wiadomości o terenie /rzeźba, pokrycie, gleby/.


5.02 Orientowanie się w terenie:


5.03 Mapa:


5.04 Pomiary na mapie i w terenie:


5.05 Pogoda i jej przewidywanie.


6. Podstawowe wiadomości o turystycznych szlakach wodnych w Polsce. (5 godz. wykład, 2 godz. ćwiczenia)


6.01 Części składowe środowiska przyrodniczego w Polsce: położenie fizyczno - geograficzne, klimat, rzeźba powierzchni, wody ze szczególnym uwzględnieniem zlewni, działów i dorzeczy, gleby, roślinność i zwierzęta, bogactwa naturalne.


6.02 Podział na regiony fizyczno - geograficzne.


6.03 Walory krajoznawczo - geograficzne Polski:


6.04 Walory krajoznawczo - turystyczne własnego regionu.


6.05 Rozmieszczenie wód powierzchniowych w Polsce. Pojęcia podstawowe.


6.06 Hydrografia wód polskich.


6.07 Turystyczne szlaki kajakowe w Polsce:


6.08 Turystyczne zagospodarowanie szlaków kajakowych w Polsce.


7. Klasyfikacja szlaków kajakowych. (2 godz. wykład, 3 godz. ćwiczenia)


7.01 Stopnie trudności i uciążliwości szlaków kajakowych.


7.02 Ocena pojemności użytkowej szlaków i ich możliwości wykorzystania dla grup turystycznych o różnej ilości uczestników


7.03 Samodzielna ocena / klasyfikacja/ stopnia trudności i uciążliwości szlaku kajakowego:


7.04 Subiektywne czynniki zmieniające ocenę klasyfikacji szlaku kajakowego


7.05 Planowanie czasu płynięcia z uwagi na czynniki omówione w niniejszym temacie


8. Locja. (4 godz. wykład)


8.01 Pojęcie i zakres locji kajakowej.


8.02 Rzeki:


8.03 Jeziora:


8.04 Morza:


8.05 Planowanie czasu płynięcia z uwagi na czynniki omówione w niniejszym temacie


9. Sprzęt kajakowy i biwakowy. (3 godz. wykład, 10 godz. ćwiczenia)


9.01 Własności i klasyfikacja łodzi:


9.02 Budowa kajaków i kanadyjek:


9.03 Wyposażenie kajaka.


9.04 Wybór kajaka i sprzętu biwakowego.


9.05 Wiosła:


9.06 Sprzęt asekuracyjny, ratunkowy, biwakowy


9.07 Naprawy kajaków, wioseł i sprzętu biwakowego:


9.08 Gospodarowanie sprzętem w czasie spływu.


9.09 Konserwacja i przechowywanie sprzętu po sezonie.


10. Ochrona środowiska przyrodniczego i kulturowego człowieka. (4 godz. wykład)


A. Wiadomości ogólne.


10.01 Ekologiczne podstawy ochrony przyrody:


10.02 Państwowe służby ochrony przyrody i środowiska:


B. Ochrona środowiska wodnego.


10.03 Klasyfikacja czystości wód:


10.04 Szczególne warunki i rodzaje zachowań na terenach chronionych.


C. Ochrona zabytków.


10.05 Pojęcie "dobra kultury" oraz rodzaje zabytków ruchomych i nieruchomych. Ochrona krajobrazu kulturowego. Zabytki wpisane na listę światowego dziedzictwa. Przepisy prawne dotyczące dóbr kultury. Rola zabytków w kulturze.


10.06 Podstawowe wiadomości o stylach w architekturze.


10.07 Organizacja, uprawnienia oraz zadania państwowej służby ochrony zabytków. Społeczna opieka nad zabytkami.


11. Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc na wodzie. (5 godz. wykład, 7 godz. ćwiczenia)


11. 01 Podstawowe kryteria organizacji i przeprowadzenia bezpiecznego spływu.


11.02 Sytuacje niebezpieczne na wodzie.


11.03 Sprzęt asekuracyjny i ratunkowy oraz jego zastosowanie.


11.04 Techniki ratunkowe:


11.05 Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe: struktura organizacyjna, zasady działania i formy współpracy.


12. Fizjologia człowieka w czasie uprawiania turystyki kajakowej i podstawowe zasady higieny turysty. (3 godz wykład)


12.01 Podstawowe wiadomości z zakresu układów: ruchu , pokarmowego, oddechowego, moczo - płciowego, naczyniowego i nerwowego.


12.02 Podstawowe zasady fizjologii wysiłku fizycznego i umiejętności śledzenia zmian fizjologicznych zachodzących w organizmie w trakcie pracy fizycznej.


12.03 Szczególne cechy wysiłku kajakarza i ich wpływ na fizjologię człowieka:


12.04 Racjonalne żywienie podczas imprez turystycznych.


12.05 Zasady higieny w warunkach zwiększonego wysiłku i typowych uciążliwości związanych z życiem biwakowym.


12.06 Podstawowe kryteria oceny indywidualnych przeciwwskazań medycznych do uprawiania określonego rodzaju turystyki.


13. Pierwsza pomoc przedlekarska. (2 godz. wykład, 4 godz. ćwiczenia)


13.01 Zasady ogólne


13.02 Wstrząs pourazowy


13.03 Pozycja bezpieczna / boczna ustalona /


13.04 Udzielanie pierwszej pomocy w wybranych najczęstszych wypadkach:


13.05 Apteczka na spływie oraz jej wyposażenie.


13.06 Reanimacja:


14. Technika pływania kajakiem. (7 godz. wykład, 34 godz. ćwiczenia)


14.01 Podstawowe manewry kajakiem:


14.02 Manewry na wodzie stojącej:


14.03 Czytanie wody i jego wpływ na nawigację:


14.04 Manewry na wodzie szybko płynącej:


14.05 Manewry kajakiem na morzu:


14.06 Żeglowanie kajakiem.


14.07 Specyfika pływania po „nieprzetartych szlakach” nizinnych:


14.08 Elementy kajakowego rodeo, kajak polo i inne formy kajakarstwa.


15. Organizacja imprez kajakowych. (2 godz. wykład, 7 godz. ćwiczenia)


15.01 Klasyfikacja imprez kajakowych:


15.02 Zasady bezpiecznego uprawiania turystyki i rekreacji kajakowej w zależności od rodzaju i charakteru imprezy oraz użytych środków pływających.


15.03 Dobór sprzętu i ubioru w różnych dyscyplinach turystyki i rekreacji kajakowej oraz w różnych porach roku.


15.04 Ubezpieczenia uczestników i organizatorów imprez turystycznych.


15.05 Współpraca ze służbami ratownictwa : straż pożarna, policja, GOPR, WOPR, służby medyczne itp.


15.06 Planowanie imprezy:


15.07 Realizacja imprezy:


16. Psychologiczne i społeczne podstawy turystki. ( 3 godz. wykład, 4 godz. ćwiczeń)


16.01 Aktywność turystyczna jako źródło zaspokajania potrzeb ludzkich:


16.02 Motywy uprawiania turystyki:


16.03 Kierowanie grupą turystyczną:


16.04 Konflikty w grupie i sposoby ich rozwiązywania:


16.05 Praktyczne wskazówki dla przodownika /instruktora/:


16.06 Organizacja pracy w klubie (sekcji):


17. Egzamin


powrót na górę

logo PZKaj Program Szkolenia Uzupełniającego dla Instruktorów Rekreacji Ruchowej o specjalności kajakarstwo

(otwórz plik w formacie.pdf)


Wykłady 8 godz

Ćwiczenia 12 godz (w tym egzamin)

Łączna liczba 20 godzin.

Tematyka zajęć

1. Organizacja turystyki kajakowej w Polsce i na świecie. Organizacje i stowarzyszenia polskie oraz międzynarodowe
zajmujące się turystyką i rekreacją kajakową .

1 godz. - wykład



2. Regulaminy
• Regulamin Instruktora Turystyki i Rekreacji PZKaj.
• Zasady Organizacji Imprez Rekreacyjnych i Turystycznych.
• Instrukcja szkolenia
• Regulaminy turystycznych odznak kajakowych.

4 godz. - wykład






3. Organizacja pracy w klubie (sekcji).
• rola przywódców nieformalnych,
• imprezy klubowe jako czynnik konsolidujący środowisko,
• relacje pomiędzy zarządem a członami klubu

2 godz. - wykład





4. Ochrona środowiska przyrodniczego i kulturowego człowieka.
• Ekologiczne podstawy ochrony przyrody
• Podstawowe dokumenty prawne ochrony obszarów i obiektów przyrody
• Ochrona środowiska wodnego
• Szczególne warunki i rodzaje zachowań na terenach chronionych

1 godz. - wykład






5. Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc na wodzie.
• Podstawowe kryteria organizacji i przeprowadzenia bezpiecznego spływu.
• Techniki ratunkowe: wg Tabeli umiejętności kajakowych do poziomu N3

4 godz. ćwiczenia




6. Technika pływania kajakiem: wg Tabeli umiejętności kajakowych do poziomu N3

8 godz. ćwiczenia


7. Egzamin
• test pisemny
• praktyka na wodzie




powrót na górę

logo PZKaj Program Szkolenia Doskonalącego w specjalności "Organizacja Imprez Kajakowych"

(otwórz plik w formacie.pdf)


Wykłady 9 godz

Ćwiczenia 10 godz (w tym egzamin)

Łączna liczba 19 godzin.

Tematyka zajęć

1. Zasady planowania oraz organizacja imprez kajakowych.

  • harmonogram przedsięwzięć organizacyjnych,
  • program imprezy,
  • rekonesans,
  • sprawozdawczość.

2 godz. - wykład






2. Regulaminy oraz instrukcje dotyczące imprez kajakowych obowiązujące w pionie turystycznym PZKaj.

1 godz. – wykład


3. Zasady tworzenia regulaminów imprez oraz regulaminów konkurencji kajakowych.

1+3 godz. – wykład+ćwicz.


4. Finansowanie imprezy.

  • preliminarz, umowy,
  • metody pozyskiwania środków na organizację imprezy,
  • wykonanie zobowiazań ofertowych,
  • rozliczenie rzeczowe i finansowe imprezy.

1 godz. - wykład






5. Struktura i zakresy działań komitetu organizacyjnego.

  • osoby funkcyjne i ich obowiazki,
  • współpraca ze służbami ratownictwa: straż pozarna, policja, GOPR, WOPR, służby medyczne, itp.
  • ubezpieczenia uczestników i organizatorów imprez kajakowych.

2 godz. - wykład





6. Efektywne zarządzanie zasobami ludzkimi.

  • proces kierowania grupą jako forma relacji pomiędzy komandorem a komitetem organizacyjnym,
  • relacje komandor - komitet organizacyjny:
    • oczekiwania komitetu organizacyjnego wobec komandora,
    • oczekiwania komandora wobec komitetu organizacyjnego,
  • style kierowania komitetem organizacyjnym,
  • styl kierowania a rodzaj imprezy kajakowej.

2 godz. – wykład








7. Egzamin
• Wariant 1: Praca pisemna. Np. opracowanie regulaminu imprezy, opracowanie logistyki imprezy, opracowanie planu zabezpieczenia ratowniczo-medycznego, itp. przy założeniach dotyczących imprezy kajakowej.
• Wariant 2: Praktyczne przeprowadzenie czynności organizacyjnych podczas imprezy kajakowej

7 godz - ćwiczenia





powrót na górę

logo PZKaj Program Szkolenia Doskonalącego w specjalności "Prowadzenie Spływów"

(otwórz plik w formacie.pdf)


Wykłady 9 godz

Ćwiczenia 7 godz (w tym egzamin)

Łączna liczba 16 godzin.

Tematyka zajęć

1. Akty prawne dotyczące ochrony przyrody, biwakowania, bezpieczeństwa na wodzie, itp.

2 godz. - wykład


2. Organizacja grup spływowych w funkcji składu osobowego grupy, sytuacji spływowej, rodzaju szlaku, itp.

1 godz. – wykład


3. Relacje interpersonalne w grupie spływowej.

  • proces kierowania grupą jako forma relacji pomiędzy instruktorem a grupą,
  • relacje instruktor - grupa turystyczna:
    • oczekiwania grupy wobec prowadzącego,
    • oczekiwania prowadzącego wobec grupy,
  • style kierowania grupą,
  • styl kierowania a rodzaj grupy (początkująca, zaawansowana, klubowa, komercyjna).

2 godz. – wykład








4.Konflikty w grupie i sposoby ich rozwiązywania:

  • konflikty interesów - np. o szczegóły programu,
  • konflikty adaptacyjne wynikające między innymi z różnic charakteru, wieku, zainteresowań,
  • konflikty postaw, wynikające np. z różnic oczekiwań związanych z imprezą.

1 godz. – wykład





5. Praktyczne wskazówki dla instruktora

  • dbałość o właściwie funkcjonujący obieg informacji o charakterze organizacyjnym w grupie,
  • elastyczność zachowania i umiejętność przewidywania,
  • baczna obserwacja grupy, znaczenie kondycji fizycznej i psychicznej uczestników imprezy,
  • dążenie do wypracowania u siebie kontroli emocjonalnej.

1 godz. - ćwiczenia






6. Ważniejsze szlaki kajakowe.


1 godz - ćwiczenia


7. Egzamin
• Wariant 1: Praca pisemna. Np. opracowanie programu spływu, opracowanie logistyki spływu, opracowanie planu zabezpieczenia ratowniczo-medycznego grupy, itp. przy założeniach dotyczących grupy spływowej.
• Wariant 2: Praktyczne przeprowadzenie grupy spływowej

7 godz - ćwiczenia




powrót na górę

logo PZKaj Program Szkolenia Doskonalącego w specjalności "Szkolenia Kajakowe"

(otwórz plik w formacie.pdf)


Wykłady 7 godz

Ćwiczenia 9 godz (w tym praca pisemna)

Łączna liczba 16 godzin.

Tematyka zajęć

1. Organizacja szkolenia w pionie turystycznym PZKaj - Regulamin Instruktora Turystyki i Rekreacji PZkaj oraz Instrukcja Szkolenia Instruktorów Turystyki i Rekreacji PZKaj.

1 godz. - wykład



2. Zasady, metody oraz formy szkolenia kajakowego – program szkolenia oraz plan kalendarzowy.

2 godz. – wykład


3. Budowa toku jednostki szkoleniowej – Scenariusze (konspekty) zajęć..

1 godz. – wykład


4. Organizacja zajęć oraz metodyka szkolenia kajakowego dzieci i młodzieży

2 godz. – wykład


5. Metodyka szkolenia z kajakowych technik ratowniczych

1 godz. – wykład


6. Praktyczna, pokazowa realizacja szkolenia na dowolny temat, dostosowany do lokalnych możliwości np. nauka eskimoski na basenie, nauka promowania na bystrzu, nauka sterowania kajakiem za pomocą przechyłu, nauka podpórki ….

3 godz. – ćwiczenia



7. Egzamin
• Wariant 1: Praca pisemna. Opracowanie programu, planu kalendarzowego oraz scenariuszy zajęć. Podać założenia dotyczące grupy szkolonej, w tym: wymagania wstępne, liczebność oraz cel szkolenia.
• Wariant 2: Przeprowadzenie zajęć pokazowych

6 godz. – ćwiczenia




powrót na górę


Copyright © instruktorzykajakowi.pl 2013